Slavery and Capitalism
Eric Williams
Williams ontmythologiseerde de westerse zelfpresentatie. In plaats van de afschaffing van de slavernij te lezen als morele triomf van christelijke menselijkheid, suggereerde hij dat morele taal vaak achteraf op economische verschuivingen werd gelegd. Dit is dus een historische omkering: omdat het de morele heldenvertelling van het westers protestantse landen ontkracht.
Weber helpt verklaren hoe een religieus gevormd protestantisme de arbeidsethos van het moderne kapitalisme kon ondersteunen. Williams laat zien dat hetzelfde kapitalisme niet los verteld kan worden van trans-Atlantische slavernij, koloniale plundering en racialisering. Samen maken zij duidelijk dat “de geest van het kapitalisme” en “de materiële opbouw van kapitalisme” niet identiek zijn.
De protestantse arbeidsethos (zoals Weber beschrijft) heeft een type mens en samenleving gevormd dat uitzonderlijk effectief was in kapitaalvorming, organisatie en expansie. Een soort vroeg welvaartsevangelie waarbij succes werd gezien als tegen van Gods zegen of uitverkorenheid. Deze capaciteit kon vervolgens worden ingezet binnen koloniale systemen die, zoals Williams laat zien, steunden op exploitatie en ongelijkheid — en die vaak achteraf theologisch werden gelegitimeerd, bijvoorbeeld door de Synode van Dordt in de Nederlandse context.
